Spółdzielczość i prawo spółdzielcze w Polsce

SpółdzielczośćSpółdzielczość - jest to forma ruchu społeczno - gospodarczego oraz metoda gospodarowania, która obejmuje instytucje spółdzielcze a także ich oddziaływanie na całe społeczeństwo. Działania spółdzielni to nie tylko miejsce pracy, w której każdy członek czuje się częścią inicjatywy. To coś więcej - to instytucja, która chętnie przyczynia się się do rozwoju i lepszego życia lokalnej społeczności.

SPÓŁDZIELCZOŚĆ W POLSCE - PRAWO, WARUNKI:

Spółdzielnie w Polsce działają na podstawie ustawy Prawo spółdzielcze z 1982 roku. Ustawa określa wiele interesujących warunków, jakie spółdzielnie muszą spełniać w swojej działalności. Do ciekawych z nich należy:

  • Równość wszystkich członków spółdzielni, którzy najważniejsze decyzje podejmują na Walnym Zgromadzeniu. Na takim Zgromadzeniu każdy członek ma jeden głos.
  • Spółdzielnie są bardzo demokratyczne - ich pracownicy czują się bardziej jak wspólnicy w pracy, w przeciwieństwie do pracowników wielkich korporacji.
  • Każda osoba ma prawo ubiegać się o najwyższe stanowiska w spółdzielni. Wybór stanowisk nie odbywa się w tajnym głosowaniu.
  • Każdy członek spółdzielni ma prawo do wglądu do sprawozdań finansowych.
  • Członek spółdzielni może głosować na Walnym Zgromadzeniu w sprawie tego, jak wydać nadwyżki finansowe spółdzielni. Przy takiej działalności nie ma obaw, że zysk zostanie wytransferowany za granicę, np. w celu zasilenia spółki-matki.
  • Spółdzielnie zrzeszają najczęściej członków lokalnej społeczności i nie powstają jedynie po to, aby uzyskać zysk finansowy. Często angażują się również w życie lokalnej społeczności - prowadzą szkolenia dla członków, organizują wyjazdy rodzinne oraz tworzą wolontariaty i akcje charytatywne.
  • Działania spółdzielni prowadzone są z ogromnym zaangażowaniem - wszystko po to, aby docenić społeczność, w której żyją jej członkowie. Dlatego też, bardzo ważny jest dalszy rozwój spółdzielczości w Polsce. Nie powinna być mylnie traktowana jako relikt z czasów PRL -u.

SPÓŁDZIELCZOŚĆ W POLSCE W LICZBACH:

Jeśli chodzi o statystyki spółdzielczości w Polsce ich liczba ciągle ulega zmianie.

Szacuje się, że Liczba Spółdzielni w Polsce liczy:

• 9520 członków

SPÓŁDZIELNIE CZYNNIE DZIAŁAJĄCE W POLSCE:

  • 1. SPÓŁDZIELCZOŚĆ GMINNA SAMOPOMOC CHŁOPSKA - tzw. GS-Y - zajmujące się sprzedażą wszelkich artykułów, skupem żywca, a także przetwórstwem spożywczym, takim jak: prowadzenie masarni, rzeźni, piekarni, rozlewni piwa czy wytwórni wody gazowanej.
  • 2. ROLNICZE SPÓŁDZIELNIE PRODUKCYJNE - czyli wspólne prowadzenie i gospodarowanie wniesionej przez członka ziemi, bądź tej zakupionej lub wydzierżawionej przez spółdzielnię.
  • 3. SPÓŁDZIELNIE MLECZARSKIE - obecnie w Polsce funkcjonuje 221 spółdzielni mleczarskich, z czego połowa z nich ( 110 )spełnia normy i standardy produkcji obowiązujące w Unii Europejskiej. W momencie wejścia Polski od Unii europejskiej wartość eksportu polskich produktów mlecznych wzrosła czterokrotnie. Spółdzielnia mleczarska na tle innych spółdzielni najszybciej się rozwija oraz ma największy potencjał.
  • 4. SPÓŁDZIELCZE GRUPY PRODUCENTÓW ROLNYCH - tworzą osoby fizyczne lub prawne, które prowadzą gospodarstwa rolne oraz są producentami produktu lub grupy produktów rolnych: ziaren zbóż, nasion roślin oleistych, trzody chlewnej, drobiu, bydła mięsnego oraz warzyw i owoców.
  • 5. SPÓŁDZIELCZOŚĆ UCZNIOWSKA - ma ponad stuletnią tradycję w Polsce. Pierwsza Spółdzielczość Uczniowska powstała w 1900 r w Pszczelinie. To dobra szkoła gospodarowania, do której mogą należeć uczniowie wszystkich szkół już od 3 klasy szkoły podstawowej.
  • 6. SPÓŁDZIELCZOŚĆ PRACY - w Polsce istnieje ponad 700 spółdzielni pracy. To przede wszystkim spółdzielnie farmaceutyczne, galanteryjne i obuwnicze oraz gastronomiczne.
  • 7. SPÓŁDZIELCZOŚĆ RZEMIEŚLNICZA - podstawową organizacją samorządową rzemiosła są CECHY, które zrzeszają rzemieślników według działalność gospodarczej oraz danego terytorium. W strukturze Związku Rzemiosła Polskiego istnieje 271 spółdzielni oraz 490 cechów.
  • 8. SPÓŁDZIELCZOŚĆ INWALIDÓW I NIEWIDOMYCH - te spółdzielnie posiadają status Zakładu Pracy Chronionej i jest ich w Polsce aż 350. To przede wszystkim sklepy, zakłady produkcyjne i usługowe - w tym usługi sprzątające. 82% członków to inwalidzi, którzy posiadają różne stopnie niepełnosprawności. Duży nacisk kładą na rehabilitację swoich członków.
  • 9. SPÓŁDZIELCZOŚĆ KAS OSZCZĘDNOŚCIOWO - KREDYTOWYCH - (SKOK) - polski system kas oszczędnościowo - kredytowych został stworzony przez Grzegorza Biereckiego. To spółdzielcze instytucje para bankowe, które zalicza się do Instytucji Finansowych, są zrzeszone w Krajowej Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo - kredytowej. Należą do największego systemu para bankowego w Polsce.
  • 10. "CEPELIA" - Centrala Przemysłu Ludowego i Artystycznego. To centralny związek spółdzielni rękodzieła. Zajmuje się zbytem towarów produkowanych w zrzeszonych spółdzielniach. Towar inspirowany twórczością polskich artystów ludowych.
  • 11. SPÓŁDZIELCZOŚĆ SPOŻYWCÓW "SPOŁEM" - powszechna spółdzielnia spożywcza, założona w 1868 r. To największa sieć spożywcza w Polsce, posiada ponad 120 tysięcy członków. Członkiem Spółdzielczości Spożywców może zostać każdy, kto wpłaci wpisowe i spełnia warunki statutu spółdzielni.
  • 12. SPÓŁDZIELCZOŚĆ MIESZKANIOWA - jest największa branżą spółdzielczą w Polsce i działa i na wsi i w mieście. Spółdzielnie mieszkaniowe tworzą lokalne wspólnoty, które działają aktywnie na rzecz najbliższego otoczenia. Obecnie w Polsce istnieje 3600 spółdzielni - które liczą aż 4 miliony 200 tyś członków.
  • 13. SPÓŁDZIELCZOŚĆ OGRODNICZO-PSZCZELARSKA - na terenie Polski istnieje 118 spółdzielni ogrodniczo - pszczelarskich. Ich członkami są: producenci warzyw, owoców, kwiatów oraz miodu i jego produktów pochodnych. Spółdzielnie potrafią umiejętnie dostosowywać się do wymogów Unii Europejskiej. Dużą rolę w ich działalności odgrywają takie aspekty jak: marketing, skuteczna reklama, a także innowacyjne techniki informacyjne. Słynną marką, znaną z miodów pitnych jest "Półtorak" i "Dwójniak", jest niezmiennie doceniana przez koneserów.
  • 14. SPÓŁDZIELNIE KÓŁEK ROLNICZYCH (SKR) - zaczęły działać od 1973 r. 80 % członków pełni usługi z zakresu rolnictwa na rzecz innych członków i mieszkańców wsi. SKR-y zapewniają miejsca pracy dla młodzieży w miejscach, w których działają. Kółka rolnicze posiadają pokaźną liczbę członków - 1 106 000 osób - w tym 85700 członków to osoby z kółka gospodyń wiejskich. W obrębie spółdzielni udzielają się także zespoły ludowe, które umilają czas swoimi występami.

Kluczowymi elementami każdej społecznej gospodarki rynkowej są następujące wartości:

  • równość,
  • demokracja,
  • samopomoc,
  • samoodpowiedzialność,
  • sprawiedliwość,
  • solidarność.

Każda spółdzielnia powinna być chroniona, a najważniejsze promowana przez Państwo. Czy tak jest? Spółdzielnie przyczyniają się do tego, że rynek finansowy się stabilizuje. Nie zdarzyło się, aby spowodowały kryzys gospodarczy. Pomimo tego, że zasady spółdzielczości powinny być na jednakowym poziomie Polska w porównaniu i innymi krajami Unii Europejskiej jeśli chodzi o spółdzielczość nie ma się aż tak dobrze. Kogo to wina? Po pierwsze spółdzielczość w Polsce nie jest wspierana w takim stopniu, w jakim powinna być. Po drugie ruch spółdzielczy wymaga zmiany regulacji prawnych. Po trzecie sektor banków spółdzielczych jest niestety dyskryminowany przez Państwo. Te trzy aspekty powinny zostać przeanalizowane i w miarę możliwości zmienione. Różnica byłaby zdecydowanie zauważalna.

Bez spółdzielczości nie można budować rzeczywistej demokracji oraz obywatelskiego społeczeństwa. Spółdzielczość odgrywa bardzo ważną rolę w gospodarce polskiej, jak również w przypadku innych krajów. Warto o nią dbać, wspierać i szanować. Wystarczy zrobić mały krok do przodu i zmienić zagraniczny supermarket na mniejszy sklep, będący częścią polskiej spółdzielczości. Małe kroki potrafią zdziałać wiele. Dbając o nasze rodzime produkty i ich stały obrót budujemy naszą polską gospodarkę i wzmacniamy rynek. Warto znać swój kraj od każdej strony, perspektywa polskiej spółdzielczości jest tematem, na który trzeba i warto rozmawiać.